Baza wiedzy.

Mamy mnóstwo wiedzy i chcemy się nią dzielić! Wszystko to, co powinieneś wiedzieć o kadrach i płacach.

Limit nadgodzin – dobowy, tygodniowy i roczny

Limit nadgodzin – dobowy, tygodniowy i roczny

Dozwolony limit nadgodzin jest ściśle określony przez przepisy prawa pracy. Kodeks pracy wskazuje także na sytuacje, w których pracodawca może wydać polecenie pracy w godzinach nadliczbowych. Jakie są dobowe, tygodniowe i roczne limity nadgodzin? Kiedy są dozwolone? Czy można je planować? Odpowiedzi znajdziesz w poniższym artykule.

Czym są nadgodziny? Kiedy można je zlecić?

Nadgodziny, zgodnie z art. 151 Kodeksu pracy, to praca wykonywana ponad:

  • normy czasu pracy, które obowiązują pracownika,
  • przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy.

Pracodawca może zlecić pracę w godzinach nadliczbowych w przypadku:

  • prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia,
  • nagłej awarii,
  • wystąpienia szczególnych potrzeb pracodawcy.

Nie znajdziemy konkretnych zapisów, wskazujących na to, czym są ,,szczególne potrzeby pracodawcy”. O interpretacji tych potrzeb pisaliśmy w artykule: Praca w godzinach nadliczbowych.

W wyżej wymienionych przypadkach, polecenie wykonania pracy w godzinach nadliczbowych jest dla pracownika wiążące. Nadgodziny są wówczas obowiązkiem zatrudnionego. Gdy pracownik odmówi, pracodawca może nałożyć na niego karę porządkową za niewykonywanie poleceń przełożonego. W wyjątkowych sytuacjach może to także stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę.

Wiemy już, w jakich przypadkach pracodawca może zlecić nadgodziny. Przejdźmy do tego, jakie są godzinowe granice takiego polecenia. Poniżej znajdziesz dopuszczalną liczbę nadgodzin w ciągu dnia, tygodnia oraz roku.

Limit nadgodzin

Dobowy limit nadgodzin

Maksymalny czas pracy w ciągu doby wynosi 13 godzin. Zatem w podstawowym systemie czasu pracy to 8 h wg harmonogramu oraz 5 nadgodzin. Wynika to z obowiązku zapewnienia pracownikowi 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Przepisy Kodeksu pracy nie wskazują wprost limitu dobowego nadgodzin. Jednak w praktyce wyznaczają go przepisy o odpoczynku dobowym.

Z kolei w równoważnym czasie pracy, w którym wymiar czasu pracy wynosi 12 godzin, zatrudniony może mieć tylko jedną godzinę nadliczbową.

Co ważne, nadgodziny powstałe w wyniku akcji ratunkowej lub awarii nie są limitowane.

Tygodniowy limit nadgodzin

Maksymalny czas pracy w ciągu tygodnia nie może być większy niż 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym. Wynika to z obowiązku zachowania przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

Roczny limit nadgodzin

Limit nadgodzin w roku, wynikających ze szczególnych potrzeb pracodawcy, wg Kodeksu pracy nie powinien przekraczać 150 godzin. Istnieje jednak możliwość zwiększenia tego limitu. W tym celu należy zamieścić stosowne zapisy w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy. Jeśli dana firma nie posiada wewnętrznych uregulowań, informacje o zwiększeniu limitu należy zawrzeć w umowie o pracę.

Zgodnie ze stanowiskiem Państwowej Inspekcji Pracy, roczny limit pracy w godzinach nadliczbowych wynosi 416 godzin. Wynika to z pomnożenia 52 (liczba tygodni w roku) przez 8 godzin. Jest to najwyższa liczba dla zatrudnionych ze stuprocentową obecnością. Rzecz jasna, w trakcie roku kalendarzowego pracownicy korzystają z urlopu wypoczynkowego, zwolnień lekarskich lub są nieobecni z innych powodów. Wówczas pracodawca jest zobowiązany do pomniejszenia wymiaru czasu pracy do liczby usprawiedliwionych godzin nieobecności w pracy.

Odmienne stanowisko w tej sprawie przedstawia Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Według ministerstwa limit rocznych nadgodzin powinien wynosić:

  • 384 godzin (dla pracowników z wymiarem urlopu 20 dni),
  • 376 godzin (dla pracowników z wymiarem urlopu 26 dni).

Co ważne, wiążące dla pracodawców oraz sądów pracy są ustalenia Państwowej Inspekcji Pracy, a nie opinia Ministerstwa Pracy.

Czy nadgodziny można planować?

Pracy w godzinach nadliczbowych nie można planować. Wyżej wskazaliśmy, że pracodawca jest uprawniony do zlecenia nadgodzin tylko w szczególnych przypadkach. W związku z tym, mają one charakter wyjątkowy i nie powinny stanowić stałego elementu harmonogramu czasu pracy. Zatem nadgodziny dotyczą szczególnych potrzeb i sytuacji, których nie można było przewidzieć w trakcie tworzenia rozkładu czasu pracy.

Cykl materiałów o nadgodzinach

Rozliczanie czasu pracy to trudne zadanie dla pracowników działu HR. Z tego względu przybywamy z pomocą! Jeśli chcesz zdobyć niezbędną wiedzę z tego zakresu – jesteś w dobrym miejscu. Mamy dla Ciebie cykl artykułów o nadgodzinach. Znajdziesz w nich:

  • materiały przygotowane przez ekspertów,
  • pomocne narzędzia HR (bezpłatne!),
  • wskazówki w zakresie funkcjonowania systemu kadrowo-płacowego.

Każdy artykuł zawiera merytoryczne wyjaśnienia i praktyczne przykłady. Sprawdź:

Artykuł Donaty Hermann-Marciniak – eksperta ds. prawa pracy

Rozliczanie godzin nadliczbowych – wyjaśnienia i przykłady

Jak rozliczać nadgodziny przy niepełnym etacie?

Co przysługuje za nadgodziny w sobotę? Zasady rekompensaty

Praca w godzinach nadliczbowych – limity, formy rekompensaty itp.

Kalkulator wynagrodzeń Asystent kadrowego

Chcesz sprawdzisz, ile wynosi Twojego wynagrodzenie wraz z dodatkiem za pracę w godzinach nadliczbowych?

Pobierz Asystenta kadrowego z Google Play, wpisz dane, a kalkulator wynagrodzeń w kilka sekund obliczy wysokość Twojej płacy.

Co ważne, możesz zrobić to całkowicie bezpłatnie! Korzystaj z wersji PREMIUM i wszystkich funkcji Asystenta bez żadnych opłat

Więcej informacji:

Kalkulator wynagrodzeń Asystent kadrowego

Artykuł jest opracowaniem własnym na podstawie Kodeksu pracy.

W tej witrynie stosujemy pliki cookies. Standardowe ustawienia przeglądarki internetowej zezwalają na zapisywanie ich na urządzeniu końcowym Użytkownika. Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej informacji w Polityce Cookies.

Rozumiem