Baza wiedzy.

Mamy mnóstwo wiedzy i chcemy się nią dzielić! Wszystko to, co powinieneś wiedzieć o kadrach i płacach.

Urlop wychowawczy a prawo pracy. Jakie masz prawa, obowiązki i przywileje?

Urlop wychowawczy a prawo pracy. Jakie masz prawa, obowiązki i przywileje?

Zastanawiasz się nad tym, czy zabrać urlop wychowawczy? Żeby formalności stało się za dość, prawo pracy również i tu reguluje wszystkie kwestie z nim związane. Spełnij je, poznaj swoje prawa i obowiązki i ciesz się urlopem. Powiedzielibyśmy ,,miłych wakacji”, ale wiemy, że wychowanie dziecka to nie lada wyzwanie!

Urlop wychowawczy – najważniejsze informacje

 Z tego artykułu dowiesz się:

  • Kiedy przysługuje Ci urlop wychowawczy?
  • Jaki jest wymiar urlopu?
  • Jak rodzice mogą wykorzystać urlop?
  • Kiedy należy złożyć wniosek i co powinien zabierać?
  • Czy możesz zrezygnować z urlopu?
  • Czy w czasie urlopu przysługuje Ci ochrona zatrudnienia?

Kiedy przysługuje Ci urlop wychowawczy?

Możesz ubiegać się o urlop wychowawczy, jeżeli spełniasz dwa warunki:

  1. Posiadasz status pracownika.
  2. Łączny okres Twojego zatrudnienia wynosi co najmniej 6 miesięcy.
    Do tego czasu wliczają się poprzednie okresy zatrudnienia. Przerwy w zatrudnieniu, wymiar czasu pracy czy tryb rozwiązania umowy – nie mają w tym przypadku znaczenia. Co ważne, nie wliczamy umów cywilnoprawnych.

Należy pamiętać, że urlop wychowawczy jest urlopem bezpłatnym, a składki emerytalno-rentowe oraz zdrowotne finansowane są z budżetu państwa.

Wymiar urlopu wychowawczego

Wymiar urlopu wychowawczego wynosi 36 miesięcy. Możesz go wykorzystać w 5 częściach – jednak nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Jedna część urlopu to jeden wniosek o jego udzielenie.

Wymiar urlopu nie zwiększy się, jeżeli podczas porodu urodzisz bliźniaki albo jednorazowo zaadoptujesz więcej niż jedno dziecko. Jeśli jednak urodzisz lub przyjmiesz na wychowanie kolejne dziecko – otrzymasz na nie prawo do urlopu wychowawczego.

Wyższy wymiar urlopu otrzymują rodzice lub opiekunowie dziecka niepełnosprawnego. Jeżeli stan zdrowia dziecka wymaga osobistej opieki – wymiar wzrasta o kolejne 36 miesięcy (razem 72 miesiące). Dodatkowy urlop należy wykorzystać do 18 roku życia dziecka – pozostałe zasady pozostają jednak takie same, jak w przypadku podstawowego urlopu wychowawczego.

Wykorzystanie urlopu przez rodziców/opiekunów

 Tak jak wspominaliśmy, wymiar urlopu wynosi 36 miesięcy – a jako opiekun/rodzic masz wyłączne prawo do wykorzystania jednego miesiąca. Oznacza to, że tego prawa nie możesz przenieść na drugiego opiekuna/rodzica – a jeżeli postanowi on nie wykorzystać jednego miesiąca – to ta część urlopu przepadnie.

Pozostałe 35 miesięcy może jeden z opiekunów/rodziców wykorzystać samodzielnie. Mogą dowolnie się nim dzielić, a także korzystać oboje w jednym czasie – wlicza się wtedy ich łączny wymiar, który nie może przekroczyć ustalonych okresów.

Jak zawsze to podkreślamy, od każdej reguły istnieją wyjątki. Prawo w szczególnych przypadkach przewiduje możliwość wykorzystania pełnego wymiaru urlopu, czyli 36 miesięcy przez jednego z rodziców/opiekunów. Kiedy?

  • Gdy drugi rodzic nie żyje.
  • W przypadku odebrania, zawieszenia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej drugiemu rodzicowi.

Rozwiązanie ma na celu niedyskryminowanie rodziców, którzy samotnie wychowują dziecko. 

Wniosek o urlop wychowawczy

Żeby skorzystać z urlopu wychowawczego, musisz złożyć pracodawcy pisemny wniosek na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Jeżeli nie zachowasz terminu, pracodawca udzieli Ci urlopu nie później niż z upływem 21 dni, licząc od dnia, w którym złożyłeś wniosek.

Jakie informacje powinien zawierać wniosek?

  • Imię i nazwisko pracownika;
  • imię i nazwisko dziecka, na który ma być udzielony urlop;
  • wskazanie okresu, na który urlop na być udzielony lub jego części;
  • wskazanie okresu urlopu wychowawczego już wykorzystanego;
  • określenie liczby części urlopu, z których już skorzystano.

Co należy dołączyć do wniosku?
– Oświadczenie pracownika dotyczące korzystania z części urlopu rodzicielskiego w terminie, który nie przypada bezpośrednio po wykorzystaniu poprzedniej części urlopu rodzicielskiego. Należy wskazać liczbę części urlopu, które wykorzystano w ten sposób.
– Oświadczenie o braku lub zamiarze korzystania przez drugiego rodzica/opiekuna z urlopu wychowawczego w okresie, który został wskazany we wniosku. Takiego oświadczenia nie trzeba składać, jeśli drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub ta władza została mu ograniczona.
– Jeżeli zachodzi wyżej opisana sytuacja, należy dostarczyć kopię prawomocnego orzeczenia sądu o ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej drugiego rodzica. Pracownik może złożyć także oświadczenie o tym, że występują inne przeszkody, które uniemożliwiają uzyskanie informacji o zamiarze korzystania z urlopu przed drugiego rodzica/opiekuna w okresie, który został wskazany we wniosku.
– Kopię prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka lub jego stopniu.
– W przypadku zamiaru wykorzystania całego wymiaru urlopu 36 miesięcy należy dostarczyć skrócony odpis aktu zgonu drugiego rodzica oraz wszelkie kopie prawomocnych orzeczeń sądu o pozbawieniu, ograniczeniu lub zawieszeniu władzy rodzicielskiej drugiego rodzica.

Rezygnacja z urlopu wychowawczego

Jeżeli złożyłeś wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego – możesz go wycofać – jednak nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.

A jeśli już przebywasz na urlopie wychowawczym – możesz z niego zrezygnować:

  • w każdym czasie – jeśli pracodawca wyrazi zgodę;
  • na 30 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy – po wcześniejszym zawiadomieniu pracodawcy.

Jakie masz prawa i przywileje podczas urlopu wychowawczego?

  1. W czasie urlopu wychowawczego pracodawca nie może wypowiedzieć Ci umowy o pracę.
    Nie może tego zrobić właściwie od momentu złożenia przez Ciebie wniosku o ten urlop. Z tym zastrzeżeniem, że ochrona zaczyna się na 21 dni przed rozpoczęciem urlopu – nawet wtedy, gdy wniosek złożyłeś wcześniej.
    Kolejny wyjątek – pracodawca może rozwiązać umowę o pracę, jeżeli zakład pracy upadł lub uległ likwidacji, a także w przypadku rażącej winy pracownika, która jest podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
  2. W czasie urlopu wychowawczego masz prawo podjąć pracę, naukę, szkolenie, ale…
    Nie możesz przez to zaprzestać osobistej opieki nad dzieckiem. Jeśli to zrobisz – pracodawca ma prawo wezwać Cię do powrotu na stanowisko pracy.
  3. Możesz obniżyć swój wymiar czasu pracy.
    Jeśli nie chcesz porzucać w pełni pracy i korzystać z urlopu wychowawczego – możesz obniżyć swój wymiar czasu pracy. W tym celu złóż pracodawcy wniosek na 21 dni przed zamiarem rozpoczęcia pracy w mniejszym wymiarze godzinie. Pracodawca jest zobowiązany do uwzględnienia tego wniosku, a obniżyć może go do wymiaru nie mniej niż połowa etatu, w okresie, w którym mógłbyś przebywać na urlopie wychowawczym.
    Podczas pracy w mniejszym wymiarze godzin, a konkretnie od dnia złożenia przez Ciebie wniosku – przysługuje Ci ochrona zatrudnienia. Pracodawca nie może wypowiedzieć i rozwiązać Twojej umowy o pracę – przez łączny okres 12 miesięcy. 

Znajomość prawa pracy nie szkodzi

Teraz już wiesz, kiedy możesz wziąć urlop wychowawczy, w ilu częściach oraz kiedy złożyć wniosek. Znajomość swoich praw i obowiązków zdecydowanie ułatwia życie – i obniża poziom stresu i niepewności, wywołanych niewiedzą. Na szczęście, Ty w tym gronie już się nie znajdujesz. Jeśli nie chcesz dać się zaskoczyć przepisom prawnym – zaglądaj na naszego bloga, by nie przegapić żadnej istotnej kwestii i zmiany prawnej, która dotyczy Ciebie i Twojego nowego członka rodziny. 😉

Elektroniczne wnioski urlopowe w iPersonel

Nie bylibyśmy sobą, gdybyśmy nie odnieśli przepisów i praktyki do naszego systemu kadrowo-płacowego iPersonel. Jesteś zabieganym rodzicem, musisz dobrze gospodarować swoim czasem – i my to rozumiemy! Dlatego u nas, wniosek o urlop możesz złożyć w kilka sekund, nie wychodząc nawet z domu. Nasze rozwiązanie to elektroniczne wnioski urlopowe w Portalu Pracownika. Dzięki nim możesz poprosić swojego pracodawcę o urlop w każdej chwili. Cały proces składa się z kilku kliknięć, a Ty możesz na bieżąco śledzić status swojego wniosku. Proste i wygodne.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat Portalu Pracownika: napisz.

Artykuł jest opracowaniem własnym na podstawie Kodeksu pracy oraz informacji zawartych na oficjalnej stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

W tej witrynie stosujemy pliki cookies. Standardowe ustawienia przeglądarki internetowej zezwalają na zapisywanie ich na urządzeniu końcowym Użytkownika. Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej informacji w Polityce Cookies.

Rozumiem